HTS analizinde bilirkişi hataları, yalnızca raporun teknik doğruluğunu değil, soruşturma veya yargılama sürecinde ulaşılan kanaati de doğrudan etkileyebilir.

HTS kayıtlarının incelenmesi, yalnızca arama trafiğini veya baz istasyonu bilgilerini okumaktan ibaret değildir. Aynı veri seti, doğru bir metodolojiyle incelendiğinde anlamlı ve teknik olarak savunulabilir sonuçlar ortaya koyarken; eksik ya da hatalı yorumlandığında dosyanın tamamen farklı bir yönde değerlendirilmesine neden olabilir.

Saha uygulamalarında ve teknik incelemelerde en sık karşılaştığım hatalardan bazıları şunlardır:

1) Tek Baz İstasyonu Kaydından Kesin Konum Çıkarılması

Bir abonenin belirli bir baz istasyonundan sinyal almış olması, kişinin doğrudan baz istasyonunun bulunduğu noktada olduğu anlamına gelmez.

Bir terminal;

  • RF yayılımı,
  • anten azimutu,
  • sektörel kapsama,
  • yük dengeleme,
  • handover,
  • radyo propagasyonu,
  • coğrafi engeller,
  • şebeke yoğunluğu,
  • çevresel ve meteorolojik şartlar

nedeniyle beklenenden farklı hücrelerden hizmet alabilir.

Bu nedenle tek bir BTS kaydının, tek başına kesin konum delili olarak değerlendirilmesini teknik açıdan doğru bulmuyorum.

2) Sektör Bilgilerinin Dikkate Alınmaması

Bazı raporlarda yalnızca Cell ID bilgisi üzerinden değerlendirme yapıldığını görüyorum.

Oysa inceleme sırasında mümkün olduğu ölçüde;

  • LAC,
  • TAC,
  • PCI,
  • CGI,
  • azimut,
  • sektör bilgisi,
  • anten yönü,
  • beam width

gibi teknik parametrelerin de birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Aynı kule üzerinde bulunan sektörler farklı yönlere hizmet verebilir. Bu nedenle yalnızca baz istasyonunun koordinatına bakılarak yapılan değerlendirme, kapsama yönünü ortaya koymak için yeterli değildir.

3) Sinyal Devamlılığının İncelenmemesi

HTS analizinde yalnızca tek bir kayıt satırına odaklanmak yerine, kaydın öncesi ve sonrası birlikte incelenmelidir.

Bu kapsamda;

  • önceki baz istasyonu,
  • sonraki baz istasyonu,
  • geçiş süreleri,
  • hücre değişim sıklığı,
  • hareketin sürekliliği,
  • muhtemel hareket yönü

birlikte değerlendirilmelidir.

Tek bir kayıt, çoğu zaman hareket hakkında yeterli bilgi vermez. Asıl anlamlı olan, kayıtların zaman serisi içerisindeki bütünlüğüdür.

4) HTS Verilerinin Diğer Delillerden Bağımsız Değerlendirilmesi

HTS kayıtları önemli teknik veriler sunar. Ancak tek başına her soruya kesin cevap verdiği düşünülmemelidir.

Teknik inceleme mümkün olduğunda;

  • KGYS,
  • PTS ve ANPR kayıtları,
  • güvenlik kamerası görüntüleri,
  • GPS verileri,
  • dijital materyal incelemeleri,
  • banka hareketleri,
  • IP ve port kayıtları,
  • olay tutanakları,
  • tanık ve taraf beyanları

ile birlikte değerlendirilmelidir.

HTS kaydının diğer delillerle zaman ve mekân bakımından uyum göstermesi, yapılan değerlendirmenin teknik gücünü artırır. Buna karşılık uyumsuzlukların da ayrıca açıklanması gerekir.

5) Pasif Trafik Kayıtlarının Yanlış Yorumlanması

HTS verileri içerisinde yer alan her kayıt, kullanıcının telefon üzerinde bilinçli bir işlem yaptığı anlamına gelmez.

Özellikle;

  • Location Update,
  • Paging,
  • Attach,
  • Detach,
  • TA Update,
  • Data Session

gibi kayıtların bir bölümü şebekenin kendi yönetim süreçleri sonucunda oluşabilir.

Bu tür kayıtların doğrudan aktif kullanıcı hareketi, görüşme veya bilinçli konum değişikliği şeklinde yorumlanması hatalı sonuçlara neden olabilir. Kayıt türü, üretim sebebi ve operatör sistemindeki karşılığı doğru şekilde analiz edilmelidir.

6) Cell ID Bilgisinin Değişmez Kabul Edilmesi

Baz istasyonu verileri statik değildir.

Aynı Cell ID veya aynı saha;

  • farklı tarihlerde yeniden yapılandırılmış,
  • anten yönü değiştirilmiş,
  • sektör yapısı güncellenmiş,
  • kapasite artırımı yapılmış,
  • farklı teknolojiye geçirilmiş,
  • geçici ya da kalıcı optimizasyona tabi tutulmuş

olabilir.

Bu nedenle güncel baz istasyonu bilgisinin geçmiş tarihli bir olayda doğrudan kullanılması teknik hata oluşturabilir. Esas alınması gereken, mümkün olduğunca olay tarihindeki şebeke yapısıdır.

7) Kapsama Alanı ile Fiziksel Mesafenin Karıştırılması

Harita üzerindeki kuş uçuşu mesafe ile GSM kapsama alanı aynı kavram değildir.

Harita üzerinde baz istasyonuna 300 metre uzaklıkta bulunan bir nokta, anten yönü veya coğrafi yapı nedeniyle ilgili sektörden hizmet alamayabilir. Buna karşılık daha uzakta bulunan başka bir nokta aynı hücrenin kapsama alanı içerisinde kalabilir.

Benzer şekilde birbirine yakın iki nokta;

  • farklı sektörlerden,
  • farklı baz istasyonlarından,
  • farklı teknoloji katmanlarından

hizmet alabilir.

Bu nedenle yalnızca metre hesabı üzerinden kesin kapsama değerlendirmesi yapılmasını teknik olarak yeterli görmüyorum.

Sonuç

HTS analizi, yalnızca Excel tablolarını okumaktan veya baz istasyonu koordinatlarını harita üzerinde işaretlemekten ibaret değildir.

Doğru bir teknik değerlendirme yapılabilmesi için;

✔ GSM şebeke mimarisi
✔ RF yayılım prensipleri
✔ Baz istasyonu ve sektör çalışma mantığı
✔ Hücre geçiş süreçleri
✔ Operatör altyapıları
✔ Zaman ve mekân korelasyonu
✔ Pasif ve aktif trafik ayrımı
✔ Diğer dijital ve fiziki deliller

bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Teknik analizlerde amaç, veriyi önceden oluşturulmuş bir kanaate uydurmak değil; verinin ortaya koyduğu tabloyu tarafsız, denetlenebilir ve bilimsel yöntemlerle açıklamaktır.

HTS incelemelerinde karşılaştığınız teknik hataları ve farklı değerlendirmelerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz. Mesleki tecrübe ve farklı bakış açılarının bu alandaki analiz kalitesini artırdığına inanıyorum.